ŞİRKETLERİN HİSSE SENEDİ ALIMI HAKKINDA

Hisseler:

%0 - %10 arasında ise kendi kayıtlarında 240 Bağlı Menkul Kıymetler Hesabının borcuna, 
%10 - %50 arasında ise 242 İştirakler Hesabının borcuna,
%50 den fazla ise 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabının borcuna kaydedilecektir.

Şerefiye: Bir kuruluş devralınırken katlanılan maliyet ile söz konusu işletmenin rayiç bedelle hesaplanan net varlıklarının değeri arasındaki olumlu farkların izlendiği hesaptır. Şerefiye hesaplanırken rayiç bedelin tespit edilmemesi halinde, net defter değeri esas alınır.

Ödenen şerefiye bedellerinin tamamı bu hesabın borç tarafına kayıt olunur. Yok edilmeleri ise amortisman yoluyla 5 yıl içinde eşit taksitlerle yapılır.

Örnek: Ltd.Şti nin hissesine düşen sermaye tutarı 205.000,00 TL dir.  Ltd. Şti. bu sermaye tutarına 2.002.000,00 TL para ödemiştir.  

                                                                 …./…../…….    

242 İştirakler HS                                              205.000,00 TL

261 Şerefiye HS                                               1.797.000,00 TL

        102 Bankalar HS                                                                       2.002.000,00 TL

               

                           Dönem Sonu İşlemi için ( 1.797.000,00 TL/5)

                                                                            …./…../…….               

770- Genel Yönetim Giderleri HS.                       359.400,00 TL

         268- Birikmiş Amortisman HS.                                                   359.400,00 TL 

 

Hisse Senedi Kiralama İşlemi Hakkında

Takasbank bünyesinde işletilmekte olan "Ödünç Pay Senedi Piyasası" genel olarak; Takasbank tarafından saptanan ve SPK tarafından onaylanan tür ve miktarda teminat göstererek belirli bir dönem için Hisse senedi ödünç almak isteyen yatırımcılarla, portföylerine ek gelir sağlamak amacıyla hisse senedi ödünç vermek isteyen yatırımcıların karşılaştığı organize bir piyasa olarak tanımlanabilir.

Ödünç Pay Senedi Piyasasının Avantajları

Portföyünüze ek gelir sağlaması Ödünç pay senedi piyasası, yatırımcıların portföylerinde bulundurdukları hisse senetlerini değişik vadelerde ödünç (kiraya) vererek portföylerine ek gelir sağlamalarına olanak tanır. Ödünç verilen hisse senetlerinin mülkiyeti ödünç verene aittir. Vade içerisinde işleme konu olan hisse senetlerinde sermaye arttırımı veya temettü ödemesi gibi hakların doğması durumunda bu haklarda ödünç verene ait olmaktadır.

Açığa satış yolu ile piyasa düşüşlerinden yararlanma fırsatı Yatırımcıların, ödünç pay senedi piyasası ile teminat karşılığında ödünç aldıkları (kiraladıkları) İMKB 100 bünyesindeki hisse senetlerini piyasada açığa satarak gelir elde etmelerine olanak sağlar. Hisse senetleri piyasasında düşüş bekleyen ve elinde hisse senedi bulunmayan yatırımcılar bu piyasadan vade sonunda teslim etmek kaydıyla ödünç aldıkları hisse senetlerini açığa satarak düşüşlerden ek kazanç sağlama fırsatına sahip olurlar.

 

Ödünce Konu Menkul Kıymetlerden Doğan Haklar

Kar payı: 
Ödünce konu menkul kıymetin vadesi içerisinde kar payı ödemesi varsa bu kar payı ödünç verene aittir ve kar payı ödemesi olduğu gün ödünç verenin hesabına aktarılır. 

Bedelsiz sermaye arttırımı: 
Ödünce konu menkul kıymetlerin vadesi içerisinde bedelsiz sermaye arttırımı var ise bedelsiz sermaye arttırımının yapıldığı gün ödünç alanın kıymet borcu işlem adedinin bedelsiz sermaye arttırım oranı ile çarpılması sonucu bulunan adet kadar arttırılır. Ödünç alan işlemin vade sonunda başlangıçta aldığı adede ilave olarak bedelsiz sermaye arttıtımı sonucu artan adedi de iade etmekle yükümlüdür. 

Bedelli sermaye arttırımı: 
Ödünce konu menkul kıymetlerin vadesi içerisinde bedelli sermaye arttırımı var ise sermaye arttırımından kaynaklanan rüçhan haklarıda ödünç verene aittir.

İşlemlerin Piyasa Değeri ve Komisyon Oranları

İşlemin piyasa değeri, ödünç işlemine konu olacak menkul kıymetin bir gün önceki son seans ağırlıklı ortalama fiyatı ile işlem miktarının çarpımı ile bulunur. Faiz oranı ise taraflarca serbestçe belirlenmekle birlikte yüzde 1 ile yüzde onbin arasında bir değer girilebilir. Faiz hesaplamalarında bir yıl 365 gün olarak kabul edilir. İşlem komisyonu bankaca belirlenen tutarın iki katından az olamaz. Bankaca belirlenen komisyon işlemin gerçekleşen kısmı üzerinden hesaplanmakla birlikte bu tutar 5TL'nin altında ise bankanın komisyonu 5TL olarak belirlenmiştir. 

Örnek :
10,000 adet GARAN hissesinin %50 faiz oranı ile 5 gün süre ile ödünç verilmesi durumunda ödünç verenin kazancı 
İşlemin Piyasa Değeri= Bir gün önceki son seans Ağ. Ort. * İşlem Miktarı 
İşlemin Piyasa Değeri= 6.00*10,000 =60,000TL 
İşlem Komisyonu = (İşlemin piyasa değeri*işlem kom. Or.*Gün sayısı )/ 365 
İşlem Komisyonu = 60,000*0.50*5/365 = 411TL 
İşlem Kurtajı= 60,000*0,0001*2=12TL 
Net Kazanç= 411-12=399TL

 

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

BÜYÜK MÜKELLEFLER VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü

Sayı      :    B.07.1.GİB.4.99.16.01.0-VUK-313-81                                                                               

Konu    :    Satın alınan iktisadi bütünlüğün elden çıkarılması durumunda daha önce aktifleştirilen şerefiye(peştemallık)bedeli için amortisman uygulamasına devam edilip edilmeyeceği.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda; şirketinizin ... tarafından ... satışı amacıyla düzenlenen ihaleyi kazanarak adı geçen iktisadi bütünlüğü ... tarihinde ... toplu olarak satın aldığı, satın alınan varlıklar kapsamında; markalar, internet alan adları, haklar, üretici dağıtım belgesi, ... üretim izin belgeleri, menkuller, üretim tesisi içinde yer alan sabit kıymetler, sözleşmeler, bina arazisi ve satış depoları kira sözleşmeleri ile distribütörlük sözleşmelerinin yer aldığı, ihale kapsamında ... toplu olarak ödenen miktar ile ihale kapsamında satın alınan varlıkların rayiç bedelleri arasındaki farkın ise şerefiye (peştemallık) olarak aktifleştirildiği ve beş yılda itfa edileceği;

Bununla birlikte; ... ile yapılan anlaşma ve ilgili mevzuat gereği ... markası hariç diğer varlıkların belli bir süre sonra elden çıkarılması zorunluluğu bulunduğundan, ... markası yerine kendi bünyenizde bulunan ... markasının elden çıkarılarak iktisadi bütünlüğe dahil edildiği, ... den satın alarak ... mevzuatı  gereği  elden çıkarmak zorunda olduğunuz ... satışı durumunda, daha önce şerefiye (peştemallık)  olarak  aktifleştirdiğiniz bedelin amortisman yoluyla itfasına devam edilip edilmeyeceği, edilmeyecekse ilgili bedelin net defter değerinin gider yazılıp yazılamayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunun 282 nci maddesinin son fıkrasında gerçek ve tüzel kişilerde peştemallıkların mukayyet değeri ile değerleneceği; 313 üncü maddesinde; işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle 269 uncu madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edavat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre tespit edilen değerinin bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesinin amortisman mevzuunu teşkil edeceği,  değeri ( 01.01.2012 tarihinden itibaren ) 770,00 TL'yi aşmayan peştemallıklar ile işletmede kullanılan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşların amortismana tabi tutulmayarak doğrudan doğruya gider yazılabileceği hükümlerine yer verilmiştir

Mezkur  Kanunun 326 ncı maddesinde ise kurumların aktifleştirdikleri ilk tesis ve taazzuv giderleri ile peştemallıkların mukayyet değeri üzerinden eşit miktarlarda ve beş yıl içinde itfa olunacağı hükme bağlanmış ve 365 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile değişik 333 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği eki  listelerde    de  peştemallıklar,  "55.1.Peştemallık"  ayırımında     değerlendirilerek,  faydalı  ömrünün  5  yıl  ve amortisman oranının %20 olarak dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.

Diğer taraftan, aynı Kanunun 328 inci maddesinde; " Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılması

halinde alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark kâr ve zarar hesabına geçirilir.İşletme hesabı esasında defter tutan mükelleflerle serbest meslek kazanç defteri tutan mükellefler bu farkı defterlerinde hasılat veya gider kaydederler.

Amortisman ayrılmış olanların değeri ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan meblağdır. Devir ve trampa satış hükmündedir.

.........................................." hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalara göre; şirketiniz bünyesinde yer alan ... elden çıkarmanız durumunda, anılan bütünlüğün iktisabında oluşan ve amortisman yoluyla itfasına başlanan peştemallıktan, bütünlüğün bir parçası olan ... markasınının bünyenizde kalması nedeniyle bu ... markasına isabet eden peştemallığın geri kalan yıllarda itfa edilmesi gerekmekte olup, bu ... markası dışında anılan iktisadi bütünlüğe ait olan ve itfa edilmemiş peştemallığın yukarıda belirtilen esaslar dahilinde bütünlüğün elden çıkarıldığı hesap döneminde kâr/zarar hesabına aktarılması mümkün bulunmaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

 

(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

E-posta Girişi
E-Mükellef Girişi